Kupując komputer, samochód czy maszynę produkcyjną na firmę, nie możesz jednorazowo zaliczyć całego wydatku w koszty (powyżej określonego limitu). Zamiast tego stosujesz amortyzację — rozłożenie kosztów nabycia środka trwałego w czasie. Odpisy amortyzacyjne zmniejszają podstawę opodatkowania i tym samym obniżają podatek dochodowy. W 2026 roku zasady amortyzacji reguluje ustawa o PIT i CIT, a stawki określa Klasyfikacja Środków Trwałych (KST).
Czym jest środek trwały?
Środkiem trwałym jest składnik majątkowy, który spełnia łącznie trzy warunki:
- Stanowi własność lub współwłasność podatnika,
- Jest kompletny i zdatny do użytku w dniu przyjęcia do ewidencji,
- Przewidywany okres użytkowania przekracza 1 rok.
Dodatkowo wartość początkowa musi przekraczać 10 000 zł netto (dla podatników VAT) lub brutto (dla zwolnionych). Składniki do 10 000 zł można od razu zaliczyć w koszty lub amortyzować jednorazowo w miesiącu oddania do użytkowania.
Przykłady środków trwałych: laptopy, maszyny, samochody osobowe i ciężarowe, nieruchomości, meble, środki transportu, wartości niematerialne i prawne (licencje, oprogramowanie).
Metody amortyzacji — liniowa i degresywna
W polskim prawie podatkowym dostępne są dwie podstawowe metody amortyzacji:
- Metoda liniowa: odpis roczny = wartość początkowa × stawka z Wykazu KST. Stawka jest stała przez cały okres amortyzacji. Najprostsza i najczęściej stosowana metoda. Można podwyższać stawkę (max 2× lub 3× przy specjalnych warunkach) lub obniżać do dowolnego poziomu.
- Metoda degresywna: przyspieszona amortyzacja w pierwszych latach — odpisy są wyższe na początku i maleją z czasem. Stosuje się ją do maszyn i urządzeń (grupy 3–6 i 8 KST) oraz środków transportu (z wyjątkiem samochodów osobowych). Współczynnik podwyższający stawkę liniową wynosi maksymalnie 2,0. W roku, gdy degresywny odpis byłby niższy niż liniowy, przechodzi się na metodę liniową.
Stawki amortyzacyjne KST 2026 — najważniejsze grupy
Wykaz stawek amortyzacyjnych (Załącznik nr 1 do ustawy o PIT) obowiązuje bez zmian w 2026 roku. Najważniejsze stawki:
- Budynki niemieszkalne: 2,5% rocznie (okres amortyzacji 40 lat)
- Budynki mieszkalne: 1,5% rocznie
- Maszyny i urządzenia ogólnego zastosowania: 14% rocznie
- Komputery, laptopy, sprzęt IT: 30% rocznie (okres 3,3 roku)
- Samochody osobowe: 20% rocznie (okres 5 lat)
- Samochody ciężarowe i dostawcze: 20% rocznie
- Telefony komórkowe: 20% rocznie
- Oprogramowanie (wartości niematerialne): 50% rocznie (okres 2 lata)
- Meble biurowe: 14% rocznie
Przykład: laptop za 8 000 zł netto — poniżej 10 000 zł, więc jednorazowy odpis w koszty w miesiącu zakupu. Laptop za 12 000 zł: amortyzacja 30% rocznie = 3 600 zł odpisu rocznie przez 3,3 roku.
Jednorazowy odpis amortyzacyjny — limit 2026
Mali podatnicy i przedsiębiorcy rozpoczynający działalność mogą skorzystać z jednorazowego odpisu amortyzacyjnego do równowartości 50 000 EUR rocznie w ramach pomocy de minimis. W 2026 roku limit ten wynosi ok. 236 000–240 000 zł (przeliczenie po kursie NBP z pierwszego dnia roboczego roku).
Jednorazowy odpis stosuje się do środków trwałych z grup 3–8 KST (maszyny, urządzenia, środki transportu — z wyjątkiem samochodów osobowych). Nie obejmuje nieruchomości ani wartości niematerialnych.
Przykład: zakup frezarki CNC za 150 000 zł netto — przy jednorazowym odpisie cały wydatek trafia w koszty roku zakupu, zmniejszając dochód o 150 000 zł. Przy liniowym PIT 19% to oszczędność podatkowa 28 500 zł w jednym roku zamiast przez kilkanaście lat.
Amortyzacja samochodu osobowego — limity 2026
Samochody osobowe podlegają szczególnym ograniczeniom:
- Odpisy amortyzacyjne są kosztami uzyskania przychodu tylko do wartości pojazdu 150 000 zł netto (225 000 zł dla samochodów elektrycznych).
- Jeśli samochód jest używany prywatnie i służbowo, koszty eksploatacji (paliwo, naprawy, ubezpieczenie) zaliczasz w 75% do kosztów firmy — chyba że prowadzisz ewidencję przebiegu VAT i używasz auta wyłącznie służbowo.
- Stawka amortyzacji: 20% rocznie (metoda liniowa), brak możliwości jednorazowego odpisu dla samochodów osobowych.
Skorzystaj z kalkulatora amortyzacji, aby szybko wyliczyć roczne i miesięczne odpisy dla swojego środka trwałego.
FAQ — najczęstsze pytania
- Co to jest wartość początkowa środka trwałego? To cena nabycia netto (lub brutto, jeśli nie jesteś płatnikiem VAT) powiększona o koszty transportu, montażu i uruchomienia — wszystko, co było konieczne, by przyjąć środek do użytkowania.
- Czy mogę amortyzować składniki poniżej 10 000 zł? Składniki o wartości do 10 000 zł możesz zaliczyć jednorazowo w koszty w miesiącu zakupu albo wpisać do ewidencji i amortyzować normalnie — wybór należy do Ciebie.
- Kiedy zaczynam amortyzować? Amortyzacja zaczyna się w miesiącu następującym po miesiącu wprowadzenia środka trwałego do ewidencji.
- Czy mogę obniżyć stawkę amortyzacji? Tak — stawkę liniową możesz obniżyć do dowolnego poziomu (nawet 0%) i zmienić ją na początku każdego roku podatkowego. Przydatne przy chwilowej stracie podatkowej.
- Czy jednorazowy odpis dotyczy wszystkich firm? Nie — tylko małych podatników (przychód poniżej 2 mln EUR rocznie) i przedsiębiorców w pierwszym roku działalności. Spółki kapitałowe stosują analogiczne przepisy na gruncie CIT.
- Jak długo amortyzuje się oprogramowanie? Wartości niematerialne, w tym licencje i oprogramowanie, amortyzuje się przez minimum 24 miesiące (stawka 50% rocznie) lub szybciej, jeśli okres licencji jest krótszy.