Słownik pojęć finansowych

Powszechne świadczenie wychowawcze wypłacane na każde dziecko do ukończenia 18. roku życia, niezależnie od dochodu rodziny.

Systematyczne rozłożenie kosztu nabycia środka trwałego w czasie, odzwierciedlające jego stopniowe zużycie ekonomiczne.

Podatkowe rozliczanie kosztu zakupu samochodu osobowego lub dostawczego używanego w działalności gospodarczej.

Obowiązkowe świadczenia na rzecz osoby uprawnionej, najczęściej dziecka, ustalane według jej usprawiedliwionych potrzeb oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego.

Metoda rozliczania kosztu środka trwałego polegająca na odpisywaniu równej kwoty amortyzacji w każdym okresie rozliczeniowym aż do pełnego zamortyzowania składnika majątku.

Metoda przyspieszonej amortyzacji, w której odpisy są najwyższe w pierwszych latach użytkowania środka trwałego i maleją wraz z upływem czasu.

Dokument urzędowy sporządzony przez notariusza, wymagany dla ważności określonych czynności prawnych, w tym przeniesienia własności nieruchomości.

Wskaźnik masy ciała obliczany jako masa ciała w kilogramach podzielona przez kwadrat wzrostu w metrach; stosowany do klasyfikacji niedowagi, normy i nadwagi.

Minimalna ilość kalorii niezbędna do podtrzymania podstawowych funkcji życiowych organizmu w stanie całkowitego spoczynku.

Różnica między ilością energii dostarczanej z pożywieniem a energią wydatkowaną przez organizm w ciągu doby.

Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka wypłacana rodzinom spełniającym kryterium dochodowe.

System zniżek i zwyżek składki ubezpieczeniowej uzależniony od historii szkodowości kierowcy w ubezpieczeniach komunikacyjnych OC i AC.

Świadczenie pieniężne z ubezpieczenia chorobowego wypłacane pracownikowi niezdolnemu do pracy z powodu choroby lub wypadku.

Powtarzający się ciąg zmian hormonalnych przygotowujących organizm kobiety do możliwej ciąży, liczony od pierwszego dnia miesiączki.

Stosunek siły działającej prostopadle na powierzchnię do pola tej powierzchni, wyrażany w paskalach.

Przeniesienie praw i obowiązków wynikających z umowy (np. kredytowej, najmu, ubezpieczeniowej) na osobę trzecią, za zgodą wszystkich zainteresowanych stron.

Opłata za naukę pobierana przez uczelnię lub szkołę niepubliczną, zwykle rozliczana w ratach semestralnych lub miesięcznych.

Wszczepienie pod skórę zwierzęcia elektronicznego mikroczipu z unikalnym numerem identyfikacyjnym, umożliwiającego jego odnalezienie i identyfikację.

Spadek ogólnego poziomu cen w gospodarce, będący przeciwieństwem inflacji, często związany ze zmniejszeniem popytu lub podaży pieniądza.

Utrata wartości składnika majątku wskutek zużycia, starzenia się technologicznego lub zmiany warunków rynkowych.

Zorganizowana i ciągła działalność zarobkowa prowadzona we własnym imieniu, podlegająca rejestracji w CEIDG lub KRS.

Część zysku netto spółki wypłacana akcjonariuszom proporcjonalnie do liczby posiadanych akcji.

Dodatkowy podatek w wysokości 4% od nadwyżki dochodów przekraczających 1 mln zł rocznie, płacony przez najlepiej zarabiające osoby fizyczne.

Wartość najczęściej występująca w zbiorze danych; miara tendencji centralnej stosowana także dla danych jakościowych.

Strategia inwestycyjna polegająca na rozłożeniu kapitału pomiędzy różne klasy aktywów, branże i regiony w celu ograniczenia ryzyka strat.

Sytuacja, w której organizm spożywa mniej kalorii niż wynosi jego całkowite dzienne zapotrzebowanie energetyczne, co prowadzi do utraty masy ciała.

Umowa, na mocy której darczyńca nieodpłatnie przekazuje obdarowanemu składnik swojego majątku, np. pieniądze, nieruchomość lub ruchomość.

Ilość substancji czynnej leku podawana zwierzęciu, ustalana najczęściej proporcjonalnie do jego masy ciała w miligramach na kilogram (mg/kg).

Miesięczne świadczenie pieniężne z ZUS przyznawane po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego (60 lat kobiety, 65 lat mężczyźni).

Fundusz inwestycyjny notowany na giełdzie, którego jednostki można kupować i sprzedawać jak akcje, najczęściej odwzorowujący indeks rynkowy.

Energia ciała wynikająca z jego ruchu, obliczana jako połowa iloczynu masy i kwadratu prędkości.

Energia zgromadzona w ciele ze względu na jego położenie w polu sił (np. grawitacyjnym) lub stan odkształcenia, mogąca zostać zamieniona w energię kinetyczną.

Dokument księgowy potwierdzający sprzedaż towaru lub usługi, zawierający kwotę netto, stawkę i kwotę podatku VAT oraz wartość brutto.

Technologia przetwarzania energii promieniowania słonecznego bezpośrednio na energię elektryczną za pomocą ogniw półprzewodnikowych.

Umowne ograniczenie odpowiedzialności ubezpieczyciela, określające część szkody, której zakład ubezpieczeń nie pokrywa lub poniżej której nie wypłaca odszkodowania.

Usługa finansowa polegająca na wykupie przez faktora nieprzeterminowanych wierzytelności przedsiębiorstwa, zapewniająca szybki dostęp do gotówki.

Państwowy fundusz celowy finansowany głównie ze składek pracodawców, przeznaczony na wsparcie osób bezrobotnych i aktywizację zawodową.

Wielkość fizyczna określająca stosunek masy ciała do jego objętości, oznaczana symbolem ρ (ro).

Ograniczone prawo rzeczowe obciążające nieruchomość, zabezpieczające wierzytelność banku lub innego wierzyciela, ujawniane w dziale IV księgi wieczystej.

Wzrost ogólnego poziomu cen dóbr i usług w gospodarce, prowadzący do spadku siły nabywczej pieniądza.

Dobrowolne konto oszczędnościowo-inwestycyjne w III filarze, którego główną korzyścią jest zwolnienie zysków z 19% podatku Belki przy wypłacie po 60. roku życia.

Dobrowolne konto emerytalne w III filarze pozwalające odliczyć wpłaty od podstawy opodatkowania PIT już w roku ich dokonania.

Doliczanie naliczonych odsetek do salda głównego długu lub lokaty, co sprawia, że w kolejnym okresie odsetki naliczane są od wyższej kwoty (procent składany).

Wydatki poniesione w celu osiągnięcia, zabezpieczenia lub zachowania przychodu, które pomniejszają podstawę opodatkowania PIT.

Długoterminowy kredyt bankowy zabezpieczony hipoteką na nieruchomości, przeznaczony na zakup, budowę lub remont mieszkania lub domu.

Publiczny rejestr prowadzony przez sądy rejonowe, obejmujący m.in. spółki prawa handlowego, fundacje i stowarzyszenia.

Część dochodu zwolniona z opodatkowania PIT; w 2024 r. wynosi 30 000 zł rocznie, co odpowiada kwocie zmniejszającej podatek na poziomie 3 600 zł.

Ewidencja przebiegu pojazdu oraz rozliczenie kosztów używania samochodu prywatnego do celów służbowych według stawki za kilometr.

Jednostka energii odpowiadająca pracy urządzenia o mocy jednego kilowata działającego przez jedną godzinę.

Zabezpieczenie pieniężne wpłacane przez najemcę właścicielowi na pokrycie ewentualnych zaległości czynszowych lub kosztów napraw, zwracane po zakończeniu najmu.

Cena jednej waluty wyrażona w jednostkach innej waluty; określa, ile trzeba zapłacić, aby nabyć walutę obcą.

Okres zawieszenia spłaty kapitału lub odsetek kredytu, w którym kredytobiorca jest czasowo zwolniony z pełnych zobowiązań płatniczych wobec banku.

Dwie ceny, po jakich bank lub kantor odpowiednio kupuje walutę od klienta i sprzedaje ją klientowi; różnica między nimi stanowi spread walutowy.

Kredyt łączący kilka wcześniejszych zobowiązań (np. gotówkowych, kart kredytowych, limitów) w jedno zadłużenie z jedną ratą i zwykle niższym łącznym oprocentowaniem.

Publiczny rejestr prowadzony przez sądy rejonowe, ujawniający stan prawny nieruchomości, w tym właściciela, obciążenia i ograniczone prawa rzeczowe.

Szczegółowe zestawienie planowanych robót, materiałów i kosztów robocizny sporządzane przed rozpoczęciem lub w trakcie realizacji inwestycji budowlanej.

Kategoria przypisywana budynkowi na podstawie świadectwa charakterystyki energetycznej, określająca jego roczne zapotrzebowanie na energię pierwotną w kWh/(m²·rok).

Preferencyjny kredyt udzielany studentom i doktorantom na pokrycie kosztów utrzymania w trakcie nauki, częściowo dopłacany przez państwo.

Jedna z trzech wartości dzielących uporządkowany zbiór danych na cztery równe pod względem liczebności części.

Miara statystyczna określająca siłę i kierunek liniowego związku między dwiema zmiennymi, wyrażana najczęściej współczynnikiem korelacji Pearsona w przedziale od -1 do 1.

Zabieg chirurgicznego usunięcia gonad płciowych (jąder u samców, jajników lub jajników z macicą u samic), trwale uniemożliwiający rozmnażanie.

Depozyt terminowy, w którym klient powierza bankowi środki na ustalony okres w zamian za z góry określone oprocentowanie.

Forma finansowania, w której raty leasingowe stanowią koszt uzyskania przychodu, a przedmiot leasingu pozostaje własnością leasingodawcy.

Wskaźnik określający stosunek kwoty udzielonego kredytu hipotecznego do wartości nieruchomości stanowiącej jego zabezpieczenie, wyrażony w procentach.

Świadczenie z ubezpieczenia chorobowego przysługujące po urodzeniu lub przysposobieniu dziecka, wypłacane przez ZUS przez okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego.

Najniższe dopuszczalne oprocentowanie pożyczek między podmiotami powiązanymi, ustalane na poziomie stopy referencyjnej NBP powiększonej o marżę.

Ulga pozwalająca przedsiębiorcom o niższych przychodach opłacać składki społeczne ZUS proporcjonalnie do osiąganego dochodu.

Maksymalna moc elektryczna, jaką odbiorca może jednocześnie pobierać z sieci, określona w umowie z dostawcą energii.

Jednostka liczności materii w układzie SI, odpowiadająca liczbie Avogadra, czyli około 6,022 × 10²³ cząstek.

Wartość środkowa uporządkowanego zbioru danych, która dzieli go na dwie równe części; statystyka pozycyjna odporna na wartości skrajne.

Różnica między ceną sprzedaży a kosztem zakupu lub wytworzenia produktu, wyrażona jako procent ceny sprzedaży.

Najniższy dopuszczalny procent wartości nieruchomości, który kredytobiorca musi pokryć z własnych środków, aby otrzymać kredyt hipoteczny na standardowych warunkach.

Białka, tłuszcze i węglowodany dostarczające organizmowi energii, spożywane w dużych ilościach w codziennej diecie.

Wielkość fizyczna określająca ilość energii elektrycznej przetwarzanej w jednostce czasu, wyrażana w watach (W).

Ogólnopolski egzamin państwowy kończący naukę w liceum lub technikum, którego zdanie uprawnia do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe.

Dobrowolna wpłata powyżej obowiązkowej raty, która zmniejsza saldo zadłużenia szybciej niż harmonogram, ograniczając łączne koszty odsetek.

Unikalny, 10-cyfrowy numer nadawany przez urząd skarbowy osobom fizycznym i prawnym w celu identyfikacji na potrzeby podatkowe.

Utrzymanie odpowiedniej ilości wody w organizmie, niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania komórek, krążenia i termoregulacji.

Szczególna forma najmu lokalu mieszkalnego dająca właścicielowi ułatwioną eksmisję niewypłacalnego najemcy dzięki obowiązkowemu oświadczeniu w formie aktu notarialnego.

Kwota lub procent doliczany do kosztu zakupu albo wytworzenia, służący ustaleniu ceny sprzedaży; odnosi zysk do kosztu, nie do ceny.

Różnica potencjałów elektrycznych między dwoma punktami obwodu, wyrażana w woltach (V), będąca przyczyną przepływu prądu elektrycznego.

Największa liczba naturalna, przez którą da się bez reszty podzielić jednocześnie dwie lub więcej liczb.

Godziny pracy przekraczające obowiązujące pracownika normy czasu pracy, za które przysługuje dodatkowe wynagrodzenie lub czas wolny.

Wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału, wyrażone jako procent kwoty głównej za określony okres czasu.

Dłużny papier wartościowy emitowany przez Skarb Państwa, w którym inwestor pożycza pieniądze państwu w zamian za odsetki i zwrot kapitału w terminie wykupu.

Kilkudniowy okres w cyklu menstruacyjnym, w którym współżycie z największym prawdopodobieństwem prowadzi do zapłodnienia.

Uwolnienie dojrzałej komórki jajowej z jajnika, stanowiące najbardziej płodny moment cyklu menstruacyjnego.

Rekompensata należna wierzycielowi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, naliczana według stawki powiązanej ze stopą referencyjną NBP.

Miara rozproszenia danych wokół średniej, równa pierwiastkowi kwadratowemu z wariancji i wyrażona w tych samych jednostkach co dane.

Czas, jaki musi upłynąć od złożenia wypowiedzenia umowy o pracę do jej faktycznego rozwiązania, zależny od stażu pracy u danego pracodawcy.

Skroplony gaz propan-butan stosowany jako alternatywne paliwo do samochodów z instalacją gazową; zazwyczaj tańsze od benzyny.

Podatek od dochodów osób fizycznych pobierany przez polskie urzędy skarbowe; stawki wynoszą 12% (do 120 000 zł) i 32% (powyżej 120 000 zł) na skali podatkowej.

Zwolnienie z podatku dochodowego (PIT) dla osób do 26. roku życia z przychodów z pracy i zlecenia, do limitu 85 528 zł rocznie.

Oświadczenie pracownika składane pracodawcy upoważniające go do stosowania kwoty zmniejszającej podatek (300 zł miesięcznie) przy obliczaniu zaliczek PIT.

Łączna wartość rynkowa wszystkich dóbr i usług wytworzonych na terytorium kraju w danym roku; główna miara wielkości gospodarki.

Potoczna nazwa 19% zryczałtowanego podatku od dochodów kapitałowych — odsetek, zysków z lokat, obligacji, akcji i funduszy.

Rezerwa łatwo dostępnych oszczędności przeznaczona na pokrycie nieprzewidzianych wydatków lub utratę dochodu, zwykle równa 3–6 miesięcznym kosztom życia.

Mechanizm naliczania odsetek nie tylko od kapitału początkowego, lecz także od wcześniej dopisanych odsetek, co prowadzi do wykładniczego wzrostu kapitału.

Forma opodatkowania działalności gospodarczej jednolitą stawką 19% od dochodu, niezależnie od jego wysokości.

Urządzenie grzewcze pobierające energię cieplną z otoczenia (powietrza, gruntu lub wody) i przekazujące ją do instalacji budynku.

Zależność między napięciem, natężeniem prądu i oporem w obwodzie elektrycznym, opisana wzorem U = I · R.

Skala określająca kwasowość lub zasadowość roztworu, zdefiniowana jako ujemny logarytm dziesiętny stężenia jonów wodorowych.

Wielkość wektorowa określająca stosunek przebytej drogi do czasu, w jakim została ona pokonana.

Wielkość fizyczna określająca tempo zmiany prędkości ciała w czasie, wyrażana w metrach na sekundę do kwadratu.

Poziom sprzedaży, przy którym przychody zrównują się z kosztami całkowitymi, a wynik finansowy firmy wynosi zero.

Zdolność przedsiębiorstwa do terminowego regulowania bieżących zobowiązań za pomocą posiadanych aktywów obrotowych.

Umowa, w której poręczyciel zobowiązuje się wobec wierzyciela do spłaty zobowiązania dłużnika, jeśli ten nie wywiąże się ze swojej płatności.

Liczba uderzeń serca na minutę mierzona w stanie pełnego odpoczynku, najczęściej rano zaraz po przebudzeniu.

Dodatkowe świadczenie pieniężne przyznawane pracownikowi wedle uznania pracodawcy, niezależnie od regulaminowego wynagrodzenia podstawowego.

Powierzchnia wszystkich pomieszczeń w budynku lub lokalu służących bezpośrednio zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, mierzona według określonej normy budowlanej.

Obowiązkowe okresowe badanie stanu technicznego samochodu, potwierdzające jego zdatność do bezpiecznego udziału w ruchu drogowym.

Upoważnienie udzielone przez mocodawcę innej osobie do dokonywania w jego imieniu określonych czynności prawnych.

Dobrowolny, długoterminowy program oszczędzania na emeryturę, do którego pracownik, pracodawca i państwo odprowadzają wpłaty na indywidualny rachunek uczestnika.

Sposób wyrażania ułamka lub proporcji jako części setnych całości, oznaczany symbolem %, powszechnie stosowany do porównywania wielkości względnych.

Działanie odwrotne do potęgowania drugiego stopnia, wyznaczające liczbę, która pomnożona przez samą siebie daje wartość podpierwiastkową.

Europejski System Transferu i Akumulacji Punktów pozwalający porównywać i zaliczać nakład pracy studenta między uczelniami w całej Europie.

Ustawowy tygodniowy wymiar godzin dydaktycznych, jaki nauczyciel musi przepracować w ramach podstawowego wynagrodzenia zasadniczego.

Skala od 1 do 9 stosowana przez lekarzy weterynarii do oceny masy ciała zwierzęcia względem jego optymalnej, zdrowej wagi.

Miara pozycyjna wskazująca wartość, poniżej której znajduje się dany procent obserwacji w uporządkowanym zbiorze danych.

Stała miesięczna rata kredytu, w której suma odsetek i kapitału pozostaje niezmieniona przez cały okres spłaty.

Typ raty kredytowej, w której spłacana część kapitału jest stała, a całkowita rata maleje z miesiąca na miesiąc wraz ze zmniejszaniem się salda odsetek.

Numer statystyczny nadawany przez GUS wszystkim podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą lub instytucjonalną w Polsce.

Świadczenie pieniężne z ZUS przyznawane osobom całkowicie lub częściowo niezdolnym do pracy z powodu choroby, wypadku lub wady wrodzonej.

Całkowity koszt kredytu wyrażony jako roczny procent kwoty pożyczki; uwzględnia nie tylko odsetki, ale też prowizje, ubezpieczenia i inne opłaty.

Uproszczona forma opodatkowania działalności gospodarczej, w której podatek płaci się od przychodu według stałej stawki procentowej, bez pomniejszania o koszty.

Prosta metoda szacowania przewidywanego terminu porodu na podstawie pierwszego dnia ostatniej miesiączki.

Cykliczny okres płodności u samic ssaków, podczas którego są gotowe do krycia; u suk obejmuje charakterystyczne fazy cyklu rujowego.

Najprostsza miara rozproszenia danych, równa różnicy między wartością największą a najmniejszą w zbiorze.

Korzystanie z usług telefonii komórkowej w sieci operatora innego niż macierzysty, najczęściej podczas pobytu za granicą.

Zaciągnięcie nowego kredytu w celu spłaty istniejącego zobowiązania na korzystniejszych warunkach, np. niższym oprocentowaniu lub niższej racie.

Prawdopodobieństwo, że rzeczywisty wynik finansowy inwestycji będzie odbiegał od oczekiwanego, włącznie z możliwością utraty części lub całości zainwestowanego kapitału.

Ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy wobec kupującego za wady fizyczne i prawne rzeczy, niezależna od winy sprzedawcy i istniejąca obok ewentualnej gwarancji.

Świadczenie do 12 000 zł na drugie i kolejne dziecko w rodzinie, wypłacane w wybranym przez rodzica wariancie między 12. a 36. miesiącem życia dziecka.

Metoda statystyczna opisująca liniową zależność między zmienną zależną a jedną lub kilkoma zmiennymi niezależnymi za pomocą równania prostej.

Obowiązkowa składka na Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), uprawniająca do korzystania z bezpłatnej opieki medycznej w ramach systemu publicznego.

Obowiązkowe ubezpieczenie społeczne opłacane przez pracownika i pracodawcę, obejmujące ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe.

Proces sukcesywnego zwracania bankowi pożyczonego kapitału wraz z odsetkami zgodnie z harmonogramem spłat.

Podstawowa stopa procentowa ustalana przez Radę Polityki Pieniężnej NBP, wyznaczająca poziom ceny pieniądza w gospodarce.

Wskaźnik mierzący opłacalność inwestycji jako stosunek zysku do zainwestowanego kapitału, wyrażony w procentach.

Składnik majątku o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywany w działalności gospodarczej i podlegający amortyzacji.

Wykresy odniesienia służące do oceny prawidłowości wzrostu, masy ciała i innych parametrów rozwojowych dziecka.

Stosunek liczby moli substancji rozpuszczonej do objętości roztworu, wyrażany w molach na litr (mol/dm³).

Wielkość fizyczna będąca miarą oddziaływania ciał, opisana drugą zasadą dynamiki Newtona F = m · a.

Ograniczone prawo rzeczowe obciążające cudzą nieruchomość na rzecz innej nieruchomości lub oznaczonej osoby, na przykład prawo przejazdu lub przechodu.

Obszar geograficzny stosujący jednolity czas urzędowy, zwykle przesunięty o całkowitą liczbę godzin względem czasu uniwersalnego UTC.

Maksymalna kwota, do której ubezpieczyciel odpowiada za szkodę i wypłaca odszkodowanie w ramach zawartej umowy ubezpieczenia.

Różnica pomiędzy kursem sprzedaży a kursem kupna waluty stosowanym przez bank lub kantor, stanowiąca jego wynagrodzenie za przeprowadzenie transakcji wymiany.

Teoretyczna stopa zwrotu z inwestycji pozbawionej ryzyka niewypłacalności, przyjmowana zwykle jako rentowność obligacji skarbowych danego kraju.

Ilość paliwa zużywanego przez pojazd na przejechanie 100 kilometrów, wyrażana w litrach, podstawowy wskaźnik ekonomiki eksploatacji samochodu.

Świadczenie pomocy materialnej przyznawane studentom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, w zależności od dochodu przypadającego na członka rodziny.

Łączny okres zatrudnienia pracownika, wpływający m.in. na wymiar urlopu wypoczynkowego, wysokość odprawy oraz długość okresu wypowiedzenia.

Łączna ilość kalorii potrzebna organizmowi w ciągu doby, uwzględniająca podstawową przemianę materii oraz aktywność fizyczną.

Najwyższa liczba uderzeń serca na minutę, jaką organizm może osiągnąć podczas maksymalnego wysiłku fizycznego.

Zbiór stawek i zasad rozliczania, według których dostawca nalicza opłaty za zużytą energię elektryczną oraz jej dystrybucję.

Jeden z trzech umownych, mniej więcej trzymiesięcznych etapów, na które dzieli się okres ciąży.

Rodzaj tkanki magazynującej energię w postaci tłuszczu; jej udział w masie ciała jest ważnym wskaźnikiem zdrowotnym.

Maksymalna stawka wynagrodzenia notariusza za sporządzenie aktu notarialnego, uzależniona od wartości przedmiotu czynności i określona rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości.

Dodatkowe wynagrodzenie roczne wypłacane niektórym pracownikom, głównie sfery budżetowej, w wysokości zwykle jednej pełnej pensji miesięcznej.

Jednostronne oświadczenie woli, w którym spadkodawca rozporządza swoim majątkiem na wypadek śmierci, wskazując spadkobierców i podział masy spadkowej.

Dobrowolne ubezpieczenie autocasco chroniące właściciela pojazdu przed kosztami naprawy lub utraty auta niezależnie od winy sprawcy zdarzenia.

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, chroniące ofiary wypadku przed kosztami szkód przez sprawcę.

Odliczenie podatkowe w PIT przysługujące rodzicom lub opiekunom wychowującym małoletnie dzieci; w 2024 r. wynosi 92,67 zł miesięcznie na pierwsze i drugie dziecko.

Odliczenie od dochodu w PIT wydatków poniesionych na rehabilitację lub ułatwienie czynności życiowych osoby niepełnosprawnej.

Zwolnienie nowego przedsiębiorcy z obowiązku opłacania składek społecznych ZUS przez pierwsze sześć miesięcy działalności.

Część szkody, którą ubezpieczony pokrywa samodzielnie z każdego odszkodowania; odpowiednik franszyzy redukcyjnej.

Dodatkowe ubezpieczenie wymagane przez bank przy kredycie hipotecznym z wkładem własnym niższym niż standardowo wymagany, zabezpieczające bank przed ryzykiem wysokiego LTV.

Sądowa procedura oddłużenia osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, która stała się niewypłacalna i nie jest w stanie regulować swoich zobowiązań.

Prawo do korzystania z gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego przez czas oznaczony, zwykle 99 lat, w zamian za opłaty roczne.

Umowa, w której strony zobowiązują się do zawarcia w przyszłości umowy przyrzeczonej (np. sprzedaży nieruchomości), zabezpieczająca transakcję na etapie przygotowań.

Płatny okres wolny od pracy przysługujący pracownikowi zatrudnionemu na umowę o pracę, wynoszący 20 lub 26 dni w roku w zależności od stażu pracy.

Stopniowy spadek wartości rynkowej samochodu wraz z upływem czasu, przebiegiem i eksploatacją, najbardziej dotkliwy w pierwszych latach po zakupie.

Dobrowolne ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków, wypłacające świadczenie w razie trwałego uszczerbku na zdrowiu lub śmierci ubezpieczonego w wyniku wypadku.

Dodatkowe ubezpieczenie zapewniające pomoc techniczną, holowanie, samochód zastępczy lub nocleg w razie awarii, wypadku lub kradzieży pojazdu.

Płatny urlop przysługujący rodzicom bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, przeznaczony na sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem.

Płatny urlop w wymiarze 2 tygodni przysługujący ojcu dziecka, do wykorzystania do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia.

Umowa cywilnoprawna, na podstawie której zleceniobiorca zobowiązuje się do wykonania określonej czynności na rzecz zleceniodawcy, podlegająca innym zasadom oskładkowania niż umowa o pracę.

Umowa cywilnoprawna, w której wykonawca zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła (rezultatu), a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia po jego odbiorze.

Umowa o pracę zawarta na z góry oznaczony okres, którego maksymalny łączny czas trwania oraz liczba umów są ograniczone przepisami Kodeksu pracy.

Sposób zapisu liczby niecałkowitej z użyciem przecinka (lub kropki dziesiętnej), w którym kolejne cyfry po przecinku oznaczają części dziesiąte, setne, tysięczne itd.

Podatek od wartości dodanej naliczany na każdym etapie obrotu towarami i usługami; ostateczny ciężar podatkowy ponosi konsument końcowy.

Podstawowa stawka podatku VAT stosowana w Polsce dla większości towarów i usług niewymienionych w wykazach stawek obniżonych.

Obniżona stawka VAT stosowana m.in. do nieprzetworzonej żywności, książek, e-booków i czasopism.

Obniżona stawka VAT stosowana m.in. do usług budowlanych na budownictwo mieszkaniowe, leków i wyrobów medycznych oraz wybranych usług gastronomicznych.

Maksymalna ilość tlenu, jaką organizm jest w stanie pobrać i wykorzystać podczas intensywnego wysiłku, wyrażana w mililitrach na kilogram masy ciała na minutę.

Jednorazowa spłata całości pozostałego zadłużenia przed upływem okresu kredytowania, kończąca stosunek kredytowy z bankiem.

Warsaw Interbank Offered Rate — stopa procentowa, po której banki oferują sobie wzajemnie pożyczki na polskim rynku międzybankowym; podstawa oprocentowania wielu kredytów hipotecznych.

Warsaw Interest Rate Overnight — nowy polski wskaźnik referencyjny oparty na rzeczywistych transakcjach overnight, docelowy następca WIBOR dla kredytów hipotecznych.

Część ceny nieruchomości finansowana ze środków własnych kredytobiorcy, wymagana przez bank jako zabezpieczenie kredytu hipotecznego.

Łączna kwota wynagrodzenia pracownika przed potrąceniem składek ZUS, zaliczki na podatek dochodowy i składki zdrowotnej.

Kwota wynagrodzenia faktycznie wypłacana pracownikowi na konto, po potrąceniu składek ZUS, składki zdrowotnej i zaliczki na podatek PIT.

Stosunek obwodu talii do obwodu bioder, używany do oceny rozmieszczenia tkanki tłuszczowej i ryzyka metabolicznego.

Wielkość określająca zdolność materiału do przewodzenia ciepła, oznaczana symbolem lambda i wyrażana w watach na metr i kelwin.

Sposób przeliczania wieku psa na orientacyjny wiek człowieka, uwzględniający szybsze dojrzewanie i tempo starzenia się psów w pierwszych latach życia.

Średnia arytmetyczna kwadratów odchyleń poszczególnych wartości od średniej; podstawowa miara rozproszenia danych.

Suma zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych z inwestycji pomniejszona o nakład początkowy; wskaźnik opłacalności projektów.

Wskaźnik referencyjny rynku pieniężnego wykorzystywany przez banki do ustalania zmiennego oprocentowania kredytów złotówkowych, w tym hipotecznych i firmowych.

Relacja sumy miesięcznych zobowiązań kredytowych do miesięcznego dochodu netto gospodarstwa domowego, wykorzystywana przez banki do oceny zdolności kredytowej.

Decyzja administracyjna określająca parametry planowanej inwestycji budowlanej na działce nieobjętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Prawo własności tej samej nieruchomości przysługujące niepodzielnie kilku osobom jednocześnie, w częściach ułamkowych lub na zasadzie współwłasności łącznej.

Najniższa kwota wynagrodzenia brutto, jaką pracodawca musi wypłacić pracownikowi zatrudnionemu na pełny etat, ustalana corocznie przez rząd.

Wskaźnik określający ilość ciepła tracona w jednostce czasu przez 1 m² przegrody budowlanej przy różnicy temperatur 1 K; im niższa wartość U, tym lepsza izolacyjność.

Stosunek ilości ciepła dostarczonego przez pompę ciepła do ilości energii elektrycznej zużytej do jej napędu, określany dla konkretnych warunków temperaturowych.

Orientacyjne przeliczenie wieku kota na odpowiadający mu wiek człowieka, uwzględniające szybsze dojrzewanie kota w pierwszych latach życia.

Odległość liczby od zera na osi liczbowej, zawsze wyrażona jako liczba nieujemna, oznaczana symbolem dwóch pionowych kresek |x|.

Ocena banku określająca, czy i na jaką kwotę kredytobiorca może zaciągnąć zobowiązanie przy uwzględnieniu jego dochodów, wydatków i istniejących długów.

Częściowa wpłata podatku dochodowego od osób fizycznych dokonywana w trakcie roku, rozliczana ostatecznie w zeznaniu rocznym.

Świadczenie przysługujące rodzinom o niższych dochodach, mające częściowo pokryć koszty utrzymania dziecka.

Ilość energii potrzebnej zwierzęciu na podstawowe funkcje życiowe (RER) oraz na pełną aktywność i utrzymanie kondycji (MER).

Roszczenie pieniężne należne najbliższym spadkobiercom ustawowym pominiętym w testamencie, stanowiące ułamek udziału, jaki przypadłby im przy dziedziczeniu ustawowym.

Nabycie własności rzeczy przez jej długotrwałe, nieprzerwane posiadanie samoistne, którego okres zależy od dobrej lub złej wiary posiadacza.

Ocena możliwości terminowej spłaty zobowiązań kredytowych przez firmę, dokonywana przez bank na podstawie kondycji finansowej, historii kredytowej i prognoz przychodów.

Wpis hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości na rzecz banku, dający mu prawo do zaspokojenia roszczeń z wartości nieruchomości w razie braku spłaty kredytu.

Kwota wpłacana przy zawarciu umowy, która w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron przepada na rzecz drugiej lub podlega zwrotowi w podwójnej wysokości.

Średnia uwzględniająca różne znaczenie (wagi) poszczególnych wartości, obliczana jako suma iloczynów wartości i wag podzielona przez sumę wag.

Iloraz sumy wszystkich wartości zbioru przez ich liczbę; najczęściej stosowana miara wartości przeciętnej.