Marża i narzut — dwa słowa, które brzmią podobnie, oznaczają jednak zupełnie co innego i dotyczą różnych podstaw obliczeniowych. Pomylenie ich to jeden z najczęstszych błędów w ustalaniu cen, który może kosztować firmę tysiące złotych miesięcznie. Wyjaśniamy raz na zawsze, czym się różnią i jak poprawnie liczyć.
Podstawowa różnica — jeden zysk, dwa mianowniki
Zarówno marża, jak i narzut opisują zysk brutto ze sprzedaży produktu (cena minus koszt). Różnica polega na tym, do czego ten zysk odnosimy:
- Narzut — zysk jako procent kosztu zakupu lub wytworzenia
- Marża — zysk jako procent ceny sprzedaży
Wzory
- Narzut [%] = (cena − koszt) / koszt × 100%
- Marża [%] = (cena − koszt) / cena × 100%
- Zysk brutto [zł] = cena − koszt
Przykład krok po kroku
Kupujesz towar za 120 zł i sprzedajesz za 180 zł. Zysk brutto: 180 − 120 = 60 zł.
- Narzut: 60 / 120 × 100% = 50%
- Marża: 60 / 180 × 100% = 33,3%
Ten sam zysk 60 zł to narzut 50% albo marża 33,3% — zależnie od punktu widzenia. Marża jest zawsze niższa od narzutu (gdy zysk jest dodatni), bo mianownik jest większy.
Jak ustalić cenę z żądanej marży
Chcesz osiągnąć marżę 40% przy koszcie 100 zł. Wzór:
Cena = koszt / (1 − marża)
- Cena = 100 / (1 − 0,40) = 100 / 0,60 = 166,67 zł
Uwaga: jeśli doliczysz 40% narzutu (koszt × 1,40 = 140 zł), Twoja faktyczna marża wynosi jedynie 28,6% — czyli sporo mniej niż planowane 40%.
Jak przeliczać marżę na narzut i odwrotnie
- Narzut → marża: marża = narzut / (1 + narzut). Np. narzut 50%: 0,5 / 1,5 = 33,3%
- Marża → narzut: narzut = marża / (1 − marża). Np. marża 40%: 0,4 / 0,6 = 66,7%
Marża brutto a marża netto
Marża brutto = (przychód − koszt sprzedanych towarów) / przychód. Marża netto uwzględnia wszystkie koszty operacyjne (wynajem, wynagrodzenia, amortyzacja) i podatki. Dla oceny rentowności oferty liczy się marża brutto; dla oceny rentowności całego biznesu — marża netto.
Branżowe benchmarki marż
- Handel detaliczny spożywczy: 15–30% marży brutto
- Elektronika: 10–20%
- Odzież: 40–60%
- Usługi: 50–70%
- Gastronomia: 60–75% (tylko food cost)
Przelicz marżę i narzut automatycznie: kalkulator marży i narzutu na Liczbnik.pl