Przedawnienie to instytucja prawa cywilnego, która po upływie określonego czasu pozbawia wierzyciela możliwości skutecznego dochodzenia roszczenia na drodze sądowej — dłużnik może wówczas podnieść zarzut przedawnienia i uchylić się od zapłaty. W 2026 roku obowiązują przepisy zreformowane w 2018 roku, które skróciły ogólny termin przedawnienia. Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej — w konkretnych sprawach warto zasięgnąć opinii prawnika.
Podstawowe terminy przedawnienia w Polsce
Po reformie Kodeksu cywilnego z 2018 roku obowiązują następujące główne terminy:
- 6 lat — ogólny termin przedawnienia roszczeń majątkowych (przed 2018 r. wynosił 10 lat)
- 3 lata — roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz roszczenia o świadczenia okresowe (np. czynsz, raty kredytu, odsetki)
- 3 lata — roszczenia z tytułu umów o kredyt konsumencki i pożyczek bankowych wobec konsumentów
- 2 lata — roszczenia z umowy o dzieło, umowy zlecenia (roszczenia zleceniodawcy), rękojmia przy sprzedaży
- 1 rok — roszczenia z tytułu umowy przewozu, roszczenia z nabycia towarów w sklepie
Od kiedy liczyć bieg przedawnienia?
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne — czyli od dnia, w którym wierzyciel mógł najwcześniej zażądać spełnienia świadczenia. W praktyce oznacza to:
- Dla faktury z terminem płatności: od dnia następnego po terminie płatności
- Dla raty kredytu: od dnia wymagalności każdej kolejnej raty (każda rata przedawnia się osobno)
- Dla odszkodowania z czynu niedozwolonego: od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia
Ważna zmiana z 2018 r.: koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (31 grudnia), w którym upływa termin — co ułatwia obliczenia, ale może nieznacznie wydłużyć faktyczny okres przedawnienia.
Co przerywa lub zawiesza bieg przedawnienia?
Bieg przedawnienia przerywa się, a po przerwie biegnie na nowo, m.in. gdy:
- Wierzyciel wniesie pozew do sądu lub złoży wniosek o wszczęcie egzekucji
- Wierzyciel złoży wniosek o zawezwanie do próby ugodowej (choć od 2021 r. zawezwanie do próby ugodowej przerywa bieg tylko przy spełnieniu dodatkowych warunków)
- Dłużnik uzna dług — zarówno wprost (np. prośba o rozłożenie na raty, potwierdzenie salda), jak i przez częściową spłatę
Uznanie długu to najczęstsza pułapka, w którą wpadają dłużnicy: wystarczy zapłacić symboliczną kwotę lub pisemnie poprosić o odroczenie terminu, aby bieg przedawnienia zaczął się od nowa.
Przedawnienie a egzekucja komornicza
Jeżeli wierzyciel uzyska tytuł wykonawczy (np. wyrok sądu z klauzulą wykonalności) i nada bieg egzekucji w terminie, stwierdzone nim roszczenie przedawnia się dopiero po 6 latach od uprawomocnienia się orzeczenia — niezależnie od pierwotnego terminu. Warto jednak pamiętać, że każda czynność egzekucyjna komornika przerywa bieg tego terminu.
Aby obliczyć, kiedy dokładnie przedawni się Twoje roszczenie lub dług, skorzystaj z kalkulatora przedawnienia na Liczbnik.pl. Podaj rodzaj roszczenia i datę wymagalności, a kalkulator uwzględni właściwy termin ustawowy, regułę końca roku i możliwe zdarzenia przerywające bieg przedawnienia.