VAT (ang. Value Added Tax, pol. podatek od towarów i usług) to podatek pośredni, który doliczany jest do ceny większości produktów i usług. W Polsce reguluje go ustawa o VAT — ostatecznie płaci go konsument, ale rozlicza przedsiębiorca.
Stawki VAT w Polsce w 2026 roku
Obowiązują cztery podstawowe stawki:
- 23% — stawka podstawowa, obejmuje większość towarów i usług (elektronika, odzież, usługi budowlane, restauracje).
- 8% — stawka obniżona; m.in. usługi budowlane związane z budownictwem mieszkaniowym, wybrane produkty spożywcze, leki, transport pasażerski.
- 5% — stawka obniżona; m.in. podstawowe artykuły spożywcze (chleb, mięso, nabiał, warzywa), książki i czasopisma drukowane, e-booki.
- 0% — m.in. eksport towarów poza UE, wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, wybrane usługi finansowe i ubezpieczeniowe.
Istnieje również zwolnienie podmiotowe z VAT dla podatników, których sprzedaż nie przekroczyła 200 000 zł rocznie.
Jak obliczyć cenę brutto z netto?
Wzór jest prosty:
- Cena brutto = cena netto × (1 + stawka VAT)
Przykład: produkt kosztuje 100 zł netto, stawka VAT 23%.
- Cena brutto: 100 × 1,23 = 123 zł
- Kwota VAT: 23 zł
Jak obliczyć cenę netto z brutto?
- Cena netto = cena brutto / (1 + stawka VAT)
Przykład: produkt kosztuje 246 zł brutto, stawka VAT 23%.
- Cena netto: 246 / 1,23 = 200 zł
- Kwota VAT: 246 – 200 = 46 zł
Częste błędy przy obliczaniu VAT
Wiele osób popełnia ten sam błąd: chcąc obliczyć netto z brutto, odejmuje po prostu 23%. To nieprawidłowe! Od kwoty 123 zł odejmując 23% dostaniemy 94,71 zł, a nie 100 zł. Prawidłowo należy podzielić przez 1,23.
VAT w działalności gospodarczej
Przedsiębiorca zarejestrowany jako czynny podatnik VAT:
- Wystawia faktury z VAT i odprowadza go do urzędu skarbowego.
- Ma prawo do odliczenia VAT naliczonego od zakupów związanych z działalnością.
- Składa deklaracje VAT miesięcznie lub kwartalnie.
Oblicz VAT szybko i bezbłędnie: Kalkulator VAT online →