Split payment (mechanizm podzielonej płatności, MPP) polega na tym, że zapłata za fakturę trafia na dwa konta: kwota netto — na rachunek bieżący sprzedawcy, a VAT — bezpośrednio na specjalny rachunek VAT. Środki na rachunku VAT są „zamrożone" — można z nich zapłacić zobowiązanie VAT wobec urzędu skarbowego, składki ZUS lub inne podatki, ale nie wypłacić gotówki do dowolnego celu.
Kiedy split payment jest obowiązkowy?
Obowiązkowy MPP dotyczy faktur spełniających łącznie wszystkie trzy warunki:
- Wartość brutto faktury przekracza 15 000 zł (lub równowartość w walucie obcej).
- Nabywcą jest podatnik VAT (czynny lub zwolniony).
- Faktura dotyczy towarów lub usług z załącznika 15 ustawy o VAT — m.in. stal, złom, elektronika, paliwa, usługi budowlane, części do pojazdów.
Jeśli faktura spełnia powyższe kryteria, sprzedawca ma obowiązek umieścić na niej adnotację „mechanizm podzielonej płatności". Nabywca jest wówczas zobowiązany do zapłaty z użyciem MPP.
Kiedy MPP jest dobrowolny?
Poza przypadkami obowiązkowymi, każdy czynny podatnik VAT może dobrowolnie zastosować split payment do dowolnej faktury VAT — bez limitu kwoty i bez ograniczeń do konkretnych towarów. Dobrowolny MPP może przyspieszyć zwrot VAT (do 25 dni) i chroni nabywcę przed solidarną odpowiedzialnością za zaległości VAT sprzedawcy.
Jak technicznie działa przelew MPP?
Płatność w systemie MPP realizuje się jednym przelewem ze specjalnym komunikatem zawierającym:
- kwotę VAT (zgodną z fakturą),
- numer faktury,
- NIP sprzedawcy.
System bankowy automatycznie rozdziela przelew: kwota netto trafia na rachunek bieżący, a kwota VAT — na rachunek VAT. Środki z rachunku VAT można przesłać do innego rachunku VAT (np. przy płatnościach między kontrahentami w łańcuchu dostaw).
Co grozi za brak MPP?
- Sprzedawca — brak adnotacji „MPP" na obowiązkowej fakturze: sankcja 30% VAT z błędnej faktury.
- Nabywca — zapłata poza MPP tam, gdzie MPP jest obowiązkowy: sankcja 30% kwoty VAT niezapłaconej w MPP oraz brak możliwości zaliczenia wydatku do KUP (koszty uzyskania przychodu).
Organ podatkowy może też pozbawić nabywcę prawa do odliczenia VAT z faktury nieopłaconej w MPP, jeśli taki obowiązek istniał.
MPP a rachunek VAT — jak uwolnić środki?
Uwolnienie środków z rachunku VAT wymaga zgody naczelnika urzędu skarbowego (wniosek na formularzu VAT-55). Urząd ma 60 dni na rozpatrzenie wniosku. W praktyce banki pozwalają używać środków z rachunku VAT bezpośrednio do:
- opłacenia zobowiązania VAT (deklaracja + korekty),
- zapłaty podatku dochodowego (PIT/CIT), akcyzy, cła,
- zapłaty składek ZUS,
- zapłaty VAT-MPP na faktury zakupowe (przeniesienie między rachunkami VAT).
Przykład obliczeniowy
Faktura za stal: wartość netto 20 000 zł, VAT 23% = 4 600 zł, brutto 24 600 zł.
- Przelew do sprzedawcy: 24 600 zł z komunikatem MPP.
- Na rachunek bieżący sprzedawcy wpłynie: 20 000 zł.
- Na rachunek VAT sprzedawcy wpłynie: 4 600 zł.
Sprzedawca może te 4 600 zł przeznaczyć na zapłatę swojego zobowiązania VAT wobec US lub zapłatę własnych faktur w systemie MPP.
FAQ — najczęstsze pytania o split payment
- Czy split payment dotyczy osób fizycznych nieprowadzących działalności? Nie — MPP dotyczy wyłącznie transakcji między podatnikami VAT (B2B).
- Co to jest załącznik 15 do ustawy o VAT? Lista towarów i usług podlegających obowiązkowemu MPP: stal, złom, elektronika, paliwa, usługi budowlane, części samochodowe i in.
- Czy mogę zapłacić kilka faktur jednym przelewem MPP? Tak — od 1.11.2019 możliwy jest jeden przelew MPP na wiele faktur od tego samego kontrahenta za dany miesiąc rozliczeniowy.
Wyniki orientacyjne. Nie stanowią porady podatkowej — w razie wątpliwości skonsultuj się z doradcą podatkowym.