Dla każdego przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą w Polsce, składki ZUS to jeden z podstawowych kosztów stałych. W 2026 roku obowiązują nowe podstawy wymiaru, zmienione progi dla Małego ZUS Plus oraz zmodyfikowane zasady składki zdrowotnej. Poniżej znajdziesz kompletny przewodnik, który pomoże Ci zaplanować wydatki i wybrać optymalną formę opłacania składek.
Pełne składki ZUS — podstawa i stawki 2026
Podstawę wymiaru pełnych składek ZUS dla przedsiębiorców stanowi 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce. W 2026 roku prognozowane przeciętne wynagrodzenie wynosi 8 673 zł, co oznacza podstawę na poziomie 5 203,80 zł.
Miesięczne składki ZUS dla przedsiębiorcy (bez składki zdrowotnej) wynoszą łącznie:
- Emerytalna (19,52%) — ok. 1 015,79 zł
- Rentowa (8%) — ok. 416,30 zł
- Chorobowa (2,45%) — dobrowolna — ok. 127,49 zł
- Wypadkowa (1,67%) — ok. 86,90 zł
- Fundusz Pracy (2,45%) — ok. 127,49 zł
Suma pełnych składek społecznych (z dobrowolną chorobową i Funduszem Pracy): ok. 1 774 zł miesięcznie. Do tego dochodzi składka zdrowotna — jej wysokość zależy od formy opodatkowania.
Preferencyjny ZUS — dla nowych przedsiębiorców
Osoby rozpoczynające działalność gospodarczą mogą przez pierwsze 24 miesiące opłacać składki od obniżonej podstawy. Preferencyjny ZUS w 2026 roku oblicza się od podstawy wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia, czyli od 1 399,80 zł.
Miesięczne składki przy preferencyjnym ZUS (bez chorobowej i zdrowotnej) wynoszą ok. 320 zł, co stanowi znaczącą ulgę dla startujących firm. Z preferencji tej nie mogą korzystać osoby, które prowadziły działalność w ciągu ostatnich 60 miesięcy lub które w ramach nowej działalności świadczą usługi na rzecz byłego pracodawcy w takim samym zakresie jak w stosunku pracy.
Mały ZUS Plus — ulga dla małych firm
Mały ZUS Plus to rozwiązanie dla przedsiębiorców, których roczny przychód z działalności nie przekroczył 120 000 zł w poprzednim roku. Podstawa wymiaru składek jest tu wyliczana indywidualnie — proporcjonalnie do faktycznego dochodu przedsiębiorcy — i wynosi od 30% do 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.
Warunki korzystania z Małego ZUS Plus w 2026 roku:
- Przychód z działalności w 2025 roku nie przekroczył 120 000 zł.
- Prowadzenie działalności w poprzednim roku przez co najmniej 60 dni.
- Brak prawa do preferencyjnego ZUS.
- Nieprowadzenie działalności dla byłego pracodawcy (z wyjątkami).
Z Małego ZUS Plus można korzystać łącznie przez maksymalnie 36 miesięcy w ciągu kolejnych 60 miesięcy. To ważne ograniczenie, o którym wielu przedsiębiorców zapomina.
Składka zdrowotna w 2026 roku
Zasady naliczania składki zdrowotnej zależą od wybranej formy opodatkowania:
- Skala podatkowa (12%/32%) — składka wynosi 9% podstawy, czyli 9% faktycznego dochodu. Minimalna składka nie może być niższa niż 9% minimalnego wynagrodzenia (ok. 419,94 zł miesięcznie). Składka nie jest odliczana od podatku.
- Podatek liniowy (19%) — składka wynosi 4,9% dochodu (nie mniej niż 9% minimalnego wynagrodzenia). Możliwe jest odliczenie składki od dochodu (do limitu rocznego).
- Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych — składka ustalana ryczałtowo w zależności od przedziału przychodów: ok. 419 zł, ok. 700 zł lub ok. 1 260 zł miesięcznie.
- Karta podatkowa — stała kwota ustalana przez urząd skarbowy.
Jak zminimalizować obciążenia ZUS — wskazówki praktyczne
Optymalizacja składek ZUS jest legalna i warto ją przemyśleć:
- Korzystaj z preferencyjnego ZUS przez pełne 24 miesiące — to kilkadziesiąt tysięcy złotych oszczędności.
- Monitoruj przychód pod kątem limitu Małego ZUS Plus (120 000 zł) i w razie potrzeby dostosuj działania biznesowe.
- Rozważ wybór ryczałtu, jeśli Twoje koszty uzyskania przychodu są niskie — składka zdrowotna może być niższa.
- Sprawdź, czy nie przysługuje Ci ulga na start — pierwsze 6 miesięcy działalności bez składek ZUS (tylko składka zdrowotna).
Kalkulator składek ZUS na Liczbnik.pl pozwoli Ci wyliczyć dokładne kwoty dla Twojej sytuacji i porównać różne scenariusze.