Kalkulator tortu — przelicznik przepisu na inną formę

Aby przeliczyć przepis na inny rozmiar formy, oblicz współczynnik skalowania: (nowa średnica ÷ stara średnica)². Przykład: z formy 20 cm na 26 cm — współczynnik = (26/20)² = 1,69. Pomnóż ilość każdego składnika przepisu przez ten współczynnik, aby uzyskać właściwe proporcje dla nowej formy.

Dlatego że pole powierzchni koła rośnie jako kwadrat promienia (A = π × r²). Przy zmianie średnicy z 20 na 26 cm promień wzrasta 1,3-krotnie, ale powierzchnia — 1,3² = 1,69-krotnie. Gdybyśmy użyli tylko stosunku liniowego (1,3), ciasto wyszłoby za cienkie. Objętość ciasta musi być proporcjonalna do pola przekroju formy.

Tak, czas pieczenia może się zmienić. Większa forma zwykle oznacza niższe ciasto (lub takie samo przy odpowiednio przeliczonym przepisie), co może skrócić czas pieczenia. Zasada ogólna: przy formie większej o 20–30% kontroluj ciasto ok. 10 min wcześniej niż podaje przepis. Sprawdzaj patyczkiem — gdy wychodzi suchy, ciasto jest gotowe.

Najpopularniejsze rozmiary okrągłych form do tortów: 16 cm (mini tort, ok. 6 porcji), 18 cm (ok. 8 porcji), 20 cm (ok. 10–12 porcji, najbardziej popularny), 22 cm (ok. 12–14 porcji), 24 cm (ok. 14–16 porcji), 26 cm (ok. 16–20 porcji), 28 cm (ok. 20–24 porcje). Wybór zależy od liczby gości i wysokości tortu.

Dla tortów urodzinowych przyjmuje się porcje o szerokości ok. 5 cm przy normalnej wysokości (8–10 cm). Orientacyjna liczba porcji: obwód formy ÷ 5 cm. Przykład: forma 24 cm — obwód = π × 24 ≈ 75 cm, 75 ÷ 5 = ok. 15 porcji. Dla tortów weselnych (cieńsze porcje 3–4 cm): ok. 20–25 porcji z formy 24 cm.

Kalkulator tortu działa niezależnie od jednostki miary składnika. Jeśli przepis podaje 200 g masła dla formy 20 cm i chcesz upiec w formie 26 cm, współczynnik (26/20)² = 1,69. Potrzebujesz 200 × 1,69 = 338 g masła. Przeliczasz każdy składnik z osobna, niezależnie czy to gramy, mililitry czy sztuki jajek.

Dla prostokątnej formy używaj pola powierzchni zamiast kwadratu średnicy: współczynnik = (nowa długość × nowa szerokość) ÷ (stara długość × stara szerokość). Przykład: z formy 20×30 cm na 25×35 cm — współczynnik = (25×35) ÷ (20×30) = 875 ÷ 600 ≈ 1,46. Pomnóż każdy składnik przez 1,46.

Tak, ale jajka można tylko zaokrąglić do całości. Przykład: przepis na 3 jajka, współczynnik 1,69 → 3 × 1,69 = 5,07 ≈ 5 jajek. Jeśli wychodzi liczba niecałkowita (np. 3,5), zaokrąglaj do najbliższej całości. W wyjątkowych przypadkach można rozmącić jajko i odmierzyć połowę (średnie jajko to ok. 50 ml).

Temperatura pieczenia zazwyczaj pozostaje taka sama — zmienia się głównie czas. Wyjątki: jeśli ciasto jest znacznie wyższe (np. forma o połowę mniejsza, ale taka sama ilość ciasta), warto obniżyć temperaturę o 10°C i wydłużyć czas, żeby środek zdążył się upiec bez przypalenia wierzchu. Pieczenie w termoobiegu pozwala na równomierne pieczenie grubszych ciast.

Ilość masy do pokrycia (np. lukier plastyczny, ganache) zależy od powierzchni bocznej i górnej tortu. Powierzchnia górna = π × (r)², powierzchnia boczna = π × d × h, gdzie d = średnica, h = wysokość. Dla tortu 24 cm i wysokości 10 cm: góra ≈ 452 cm², bok ≈ 754 cm². Razem ≈ 1206 cm² ≈ 0,12 m². Na lukier plastyczny przyjmuje się ok. 600–800 g na tort 24 cm.