Próg rentowności, znany jako break-even point (BEP), to moment, w którym przychody firmy dokładnie pokrywają jej koszty — zysk wynosi zero. Każda sprzedaż powyżej progu generuje zysk; poniżej — stratę. To kluczowa liczba w każdym biznesplanie i przy podejmowaniu decyzji cenowych.
Dwa rodzaje kosztów — fundament analizy
Zrozumienie BEP wymaga rozróżnienia:
- Koszty stałe (FC) — nie zmieniają się wraz z wielkością sprzedaży: czynsz, wynagrodzenia etatowe, leasing, ubezpieczenie, abonamenty. Płacisz je nawet przy zerowej sprzedaży.
- Koszty zmienne (VC) — rosną proporcjonalnie do sprzedaży: surowce, materiały, prowizje od sprzedaży, koszt wysyłki, opakowania.
Wzory na próg rentowności
- BEP (w sztukach) = koszty stałe / (cena − jednostkowy koszt zmienny)
- BEP (w zł) = koszty stałe / wskaźnik marży pokrycia
- Wskaźnik marży pokrycia = (cena − koszt zmienny) / cena
Przykład 1 — sklep internetowy
Sprzedajesz produkty kosmetyczne. Dane miesięczne:
- Koszty stałe: czynsz magazyn 2 000 zł + obsługa sklepu 3 000 zł + marketing 1 500 zł = 6 500 zł
- Cena sprzedaży produktu: 80 zł
- Koszt zmienny na sztukę (zakup + wysyłka): 35 zł
- Marża pokrycia: 80 − 35 = 45 zł/sztuka
- BEP: 6 500 / 45 = 144 sztuki/miesiąc
- BEP w złotówkach: 144 × 80 = 11 520 zł/miesiąc przychodu
Przykład 2 — firma usługowa
Prowadzisz studio graficzne. Dane miesięczne:
- Koszty stałe: 8 000 zł (wynajem biura, wynagrodzenia, oprogramowanie)
- Średnia wartość zlecenia: 2 500 zł
- Koszty zmienne na zlecenie (podwykonawcy, materiały): 400 zł
- Marża pokrycia: 2 500 − 400 = 2 100 zł
- BEP: 8 000 / 2 100 = 3,8 ≈ 4 zlecenia miesięcznie
BEP z założonym zyskiem
Wzór rozszerzony o docelowy zysk: BEP = (koszty stałe + docelowy zysk) / marża pokrycia
Dla sklepu z przykładu 1, cel zysku 5 000 zł/miesiąc:
- (6 500 + 5 000) / 45 = 11 500 / 45 = 256 sztuk/miesiąc
Jak używać BEP w zarządzaniu firmą
- Decyzje cenowe — wyższa cena przesuwa BEP w dół (mniej trzeba sprzedać)
- Ocena nowych produktów — czy realnie sprzedasz tyle, ile wymaga próg?
- Zatrudnienie — dodatkowy etat to wzrost kosztów stałych i wyższy BEP
- Negocjacje z dostawcami — obniżenie kosztu zmiennego bezpośrednio poprawia marżę pokrycia
Oblicz próg rentowności swojego biznesu: kalkulator break-even na Liczbnik.pl