Kalkulator progu rentowności (BEP)

Próg rentowności (Break-Even Point, BEP) to poziom sprzedaży, przy którym przychody przedsiębiorstwa dokładnie pokrywają wszystkie koszty — ani zysku, ani straty. Poniżej progu firma generuje stratę, powyżej — zysk. Oblicza się go jako: BEP (w jednostkach) = Koszty Stałe / (Cena Jednostkowa − Koszt Zmienny Jednostkowy).

BEP w wartości pieniężnej = Koszty Stałe / Marża Pokrycia (%). Marża pokrycia procentowa = (Cena − Koszt Zmienny) / Cena × 100. Na przykład: koszty stałe 5000 zł, cena 150 zł, koszt zmienny 90 zł → marża = 40%, BEP (zł) = 5000 / 0,40 = 12 500 zł przychodu miesięcznie.

Koszty stałe to wydatki, które nie zależą od wolumenu produkcji lub sprzedaży — np. czynsz, wynagrodzenia pracowników etatowych, ubezpieczenia, abonamenty. Koszty zmienne rosną proporcjonalnie wraz ze sprzedażą — np. koszt surowców, opakowań, prowizje sprzedażowe, koszty wysyłki.

Marża pokrycia (contribution margin) to różnica między ceną sprzedaży a kosztem zmiennym jednostkowym: MC = Cena − Koszt Zmienny. Wyraża, ile każda sprzedana jednostka „dokłada" do pokrycia kosztów stałych i wypracowania zysku. Im wyższa marża pokrycia, tym szybciej firma osiąga próg rentowności.

Przy sprzedaży równej 2× BEP firma pokryła już dwukrotność kosztów stałych. Wynik = (2 × BEP × Cena) − (2 × BEP × Koszt Zmienny) − Koszty Stałe. W efekcie zysk operacyjny przy 2× BEP jest równy dokładnie wartości kosztów stałych — to wygodny punkt odniesienia dla planowania.

Kalkulator operuje na wartościach netto — bez VAT. Podatek dochodowy (CIT lub PIT) nie jest uwzględniony w standardowym BEP operacyjnym. W pełnej analizie finansowej należy osobno uwzględnić opodatkowanie, aby ocenić faktyczny próg rentowności po podatku.

Kalkulator jest szczególnie użyteczny dla przedsiębiorców planujących nowy produkt lub usługę, dla osób przygotowujących biznesplan lub wniosek o dotację, dla menedżerów analizujących opłacalność projektu, a także dla studentów kierunków ekonomicznych uczących się rachunkowości zarządczej.

Wysoki BEP oznacza, że firma potrzebuje dużej sprzedaży zanim wyjdzie na zero. Możliwe działania: obniżenie kosztów stałych (np. tańszy lokal, renegocjacja umów), zwiększenie ceny sprzedaży (jeśli rynek pozwala), obniżenie kosztów zmiennych (negocjacje z dostawcami), lub poszerzenie oferty o produkty z wyższą marżą pokrycia.

Tak, dla firmy z wieloma produktami stosuje się ważony BEP, uwzględniający udział każdego produktu w mixie sprzedaży i jego marżę pokrycia. Kalkulator na tej stronie obsługuje analizę dla jednego produktu lub jednorodnej grupy produktów — dla pełnej analizy wieloproduktowej zalecamy arkusz kalkulacyjny.

Analiza BEP zakłada liniową zależność przychodów i kosztów zmiennych (stała cena, stały koszt zmienny), co jest uproszczeniem. W praktyce ceny mogą się zmieniać przy różnych wolumenach, koszty mogą mieć efekty skali, a koszty stałe mogą wzrastać progowo. Wyniki kalkulatora mają charakter orientacyjny i nie stanowią porady finansowej.