Wybór formy opodatkowania to jedna z najważniejszych decyzji przedsiębiorcy. Podatek liniowy oferuje stałą stawkę 19% niezależnie od dochodu, a skala podatkowa progresywne stawki 12% i 32% z kwotą wolną. Która opcja jest korzystniejsza, zależy od wysokości dochodu i sytuacji rodzinnej.
Skala podatkowa 2026
- 12% — dla dochodu do 120 000 zł rocznie,
- 32% — od nadwyżki ponad 120 000 zł,
- kwota wolna od podatku: 30 000 zł rocznie.
Skala pozwala korzystać z ulg (prorodzinna, wspólne rozliczenie z małżonkiem) oraz kwoty wolnej, co przy niższych dochodach daje realne oszczędności.
Podatek liniowy 19%
Podatek liniowy to stała stawka 19% od dochodu, bez względu na jego wysokość. Wadą jest brak kwoty wolnej, brak wspólnego rozliczenia z małżonkiem i większości ulg. Zaletą — przewidywalność i niższa stawka przy wysokich dochodach.
Składka zdrowotna w obu wariantach
- skala — składka zdrowotna 9% dochodu, nieodliczana od podatku,
- liniowy — składka zdrowotna 4,9% dochodu, z limitem odliczenia od podstawy.
Gdzie jest próg opłacalności?
Im wyższy dochód, tym bardziej opłaca się liniowy, bo skala wchodzi wtedy w próg 32%. Przy niższych dochodach skala wygrywa dzięki kwocie wolnej i stawce 12%. Punkt przełamania zależy od ulg i sytuacji rodzinnej, ale często leży powyżej progu 120 000 zł dochodu.
Przykład: dochód 200 000 zł
- Skala: pierwsze 120 000 zł × 12% = 14 400 zł, nadwyżka 80 000 zł × 32% = 25 600 zł, minus kwota zmniejszająca z kwoty wolnej. Łącznie ok. 36 400 zł podatku.
- Liniowy: 200 000 × 19% = 38 000 zł podatku.
- W tym przykładzie podatek wychodzi podobnie, ale różnice w składce zdrowotnej (9% vs 4,9%) mogą przeważyć szalę na korzyść liniowego.
Kiedy wybrać skalę?
- gdy masz niższy dochód i korzystasz z kwoty wolnej,
- gdy chcesz rozliczać się wspólnie z małżonkiem,
- gdy korzystasz z ulgi prorodzinnej lub innych odliczeń.
Kiedy wybrać liniowy?
- gdy Twój dochód regularnie przekracza próg 120 000 zł,
- gdy nie potrzebujesz ulg ani wspólnego rozliczenia,
- gdy zależy Ci na niższej składce zdrowotnej (4,9%).
Podsumowanie
Skala wygrywa przy niższych dochodach i korzystaniu z ulg, liniowy — przy wysokich, stabilnych dochodach. Decyzję podejmij na podstawie konkretnych liczb i prognozy dochodu na cały rok.
Stan prawny na 2026 rok — przepisy o składce zdrowotnej i ulgach zmieniają się, dlatego sprawdź aktualne przepisy przed wyborem formy opodatkowania.
Porównaj oba warianty w kalkulatorze PIT i sprawdź, która forma opodatkowania da niższy podatek przy Twoim dochodzie.