Choroba zawsze przychodzi w najmniej oczekiwanym momencie. Na szczęście polskie prawo gwarantuje pracownikom finansowe zabezpieczenie na czas niezdolności do pracy. Zasiłek chorobowy to świadczenie z ubezpieczenia chorobowego ZUS, które przysługuje osobom niezdolnym do pracy z powodu choroby. W 2026 roku zasady jego obliczania nie zmieniły się zasadniczo, ale warto je dobrze poznać, by wiedzieć, czego się spodziewać.
Kto ma prawo do zasiłku chorobowego?
Prawo do zasiłku chorobowego nabywa się po upływie tzw. okresu wyczekiwania:
- Pracownicy (umowa o pracę): po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.
- Zleceniobiorcy i samozatrudnieni: po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia (ubezpieczenie dobrowolne).
- Absolwenci szkół i uczelni: jeśli objęci ubezpieczeniem w ciągu 90 dni od ukończenia nauki, okres wyczekiwania nie obowiązuje.
Zasiłek wypłacany jest za każdy dzień niezdolności do pracy, łącznie z niedzielami i świętami — nie tylko za dni robocze.
Ile wynosi zasiłek chorobowy?
Wysokość zasiłku zależy od przyczyny niezdolności do pracy:
- 80% podstawy wymiaru — standardowa choroba.
- 70% podstawy wymiaru — pobyt w szpitalu (pobyt szpitalny trwający dłużej niż 14 dni może być wypłacany w 80%).
- 100% podstawy wymiaru — ciąża, wypadek przy pracy lub w drodze do/z pracy, dawstwo narządów lub krwi, niezdolność spowodowana badaniami lekarskimi kandydatów na dawców.
Jak obliczana jest podstawa wymiaru zasiłku?
Podstawa wymiaru zasiłku to przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Jeśli pracownik jest zatrudniony krócej, podstawą jest przeciętne wynagrodzenie za faktyczny okres zatrudnienia.
Co wlicza się do podstawy, a co nie?
Do podstawy wlicza się wynagrodzenie zasadnicze i większość stałych składników, ale wyłącza się m.in.:
- wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy,
- ekwiwalent za urlop,
- nagrody jubileuszowe,
- odprawy i odszkodowania.
Podstawa wymiaru nie może być niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę (w 2026 r. — 4 666 zł brutto) po odliczeniu 13,71% składek ZUS, czyli ok. 4 026 zł.
Ile dni przysługuje zasiłek?
Zasiłek chorobowy przysługuje maksymalnie przez 182 dni (lub 270 dni w przypadku gruźlicy albo ciąży). Po wyczerpaniu tego okresu pracownik może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne — do 12 miesięcy, płatne 90% podstawy przez pierwsze 3 miesiące, a 75% przez pozostały okres (90% w przypadku ciąży).
Kto wypłaca zasiłek — pracodawca czy ZUS?
To zależy od liczby ubezpieczonych:
- Pracodawca zatrudniający powyżej 20 ubezpieczonych: przez pierwsze 33 dni w roku kalendarzowym (lub 14 dni, jeśli pracownik ukończył 50. rok życia) wypłaca wynagrodzenie chorobowe w wysokości 80% (lub 100% w przypadku wypadku). Dopiero od 34. dnia (lub 15. dnia) zasiłek wypłaca ZUS.
- Pracodawca zatrudniający do 20 ubezpieczonych: ZUS wypłaca zasiłek od pierwszego dnia niezdolności do pracy.
Przykład obliczenia zasiłku
Pracownik zarabia 5 000 zł brutto miesięcznie. Choruje przez 10 dni w lipcu 2026 r.
- Podstawa wymiaru: 5 000 zł × (1 − 13,71%) = 4 314,50 zł
- Dzienna stawka: 4 314,50 zł ÷ 30 = 143,82 zł
- Zasiłek za 10 dni (80%): 143,82 zł × 80% × 10 = 1 150,56 zł
Sprawdź swoje wyliczenie korzystając z naszego kalkulatora zasiłku chorobowego — wystarczy podać swoje wynagrodzenie i liczbę dni na L4.
Najczęstsze błędy przy pobieraniu zasiłku
- Praca na zwolnieniu lekarskim: wykonywanie pracy zarobkowej podczas L4 skutkuje utratą zasiłku za cały okres nieobecności.
- Niezłożenie zwolnienia na czas: e-ZLA trafia do ZUS automatycznie, ale warto sprawdzić, czy pracodawca otrzymał informację.
- Nieuprawnione korzystanie ze zwolnienia: ZUS może przeprowadzić kontrolę i cofnąć zasiłek.
Oblicz swój zasiłek chorobowy: Kalkulator zasiłku chorobowego 2026 →