Narodziny dziecka wiążą się z szeregiem świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Zasiłek macierzyński, zasiłek ojcowski i świadczenie za urlop rodzicielski — każde z nich ma inne zasady naliczania, inne okresy i inne stawki procentowe. Poniżej wyjaśniamy wszystko, co musisz wiedzieć w 2026 roku.
Zasiłek macierzyński — podstawy
Zasiłek macierzyński wypłacany jest przez ZUS w czasie urlopu macierzyńskiego. Przysługuje pracownicy ubezpieczonej chorobowo — niezależnie od długości stażu pracy. Urlop macierzyński trwa:
- 20 tygodni — przy urodzeniu jednego dziecka przy jednym porodzie
- 31 tygodni — przy urodzeniu bliźniąt
- 33 tygodnie — przy urodzeniu trojaczków
- (odpowiednio więcej przy większej liczbie dzieci)
Obowiązkowe 14 tygodni należy do matki — resztę może przejąć ojciec dziecka.
Ile wynosi zasiłek macierzyński?
Zasiłek macierzyński obliczany jest jako procent podstawy wymiaru zasiłku, którą stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie za 12 miesięcy poprzedzających miesiąc nabycia prawa do zasiłku.
- 100% podstawy — za okres urlopu macierzyńskiego (20 tygodni lub odpowiednio więcej)
- 81,5% podstawy — za cały urlop macierzyński i urlop rodzicielski łącznie, jeśli pracownica złoży wniosek przed porodem (opcja uproszczona)
- 100% podstawy za urlop macierzyński + 70% za urlop rodzicielski — przy standardowym wniosku po porodzie
Przykład: pracownica zarabia średnio 5 500 zł netto miesięcznie (po odliczeniu składek pracownika). Zasiłek macierzyński przy stawce 81,5%:
- 5 500 × 81,5% = 4 482,50 zł miesięcznie
Urlop rodzicielski — długość i zasiłek
Po urlopie macierzyńskim można skorzystać z urlopu rodzicielskiego:
- 41 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka (w tym 9 tygodni zarezerwowanych wyłącznie dla ojca)
- 43 tygodnie przy urodzeniu bliźniąt i więcej
Zasiłek za urlop rodzicielski: 70% podstawy wymiaru (lub 81,5% przy złożeniu wniosku przed porodem — wtedy jednolita stawka obejmuje urlop macierzyński i rodzicielski łącznie).
Zasiłek ojcowski — ile tygodni i stawka
Ojciec dziecka ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze 2 tygodni (14 dni kalendarzowych). Urlop ojcowski można podzielić na dwie części, ale łącznie nie może przekroczyć 2 tygodni. Musi zostać wykorzystany do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia (lub 12. miesiąca od dnia uprawomocnienia się postanowienia o przysposobieniu).
Zasiłek ojcowski wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku — liczonej analogicznie jak przy zasiłku macierzyńskim.
Jak oblicza się podstawę wymiaru zasiłku?
Podstawa wymiaru zasiłku to przeciętne miesięczne wynagrodzenie netto (po odliczeniu składek pracownika na ubezpieczenia społeczne) za ostatnie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy lub nabycia prawa do urlopu. Do podstawy nie wlicza się premii i nagród, jeśli nie są wypłacane w czasie urlopu.
Zasiłek dla przedsiębiorczyń i samozatrudnionych
Przedsiębiorczyni prowadząca JDG, opłacająca dobrowolną składkę chorobową przez co najmniej 90 dni, ma prawo do zasiłku macierzyńskiego. Podstawa wymiaru dla samozatrudnionych ustalana jest inaczej — na podstawie zadeklarowanego wynagrodzenia, od którego opłacono składki.
Oblicz zasiłek macierzyński: Kalkulator zasiłku macierzyńskiego 2026 →