Umowa o dzieło
Umowa cywilnoprawna, w której wykonawca zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła (rezultatu), a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia po jego odbiorze.
Umowa o dzieło jest umową rezultatu — wykonawca odpowiada nie za samo staranne działanie, lecz za osiągnięcie konkretnego, sprawdzalnego efektu (np. napisanie artykułu, wykonanie strony internetowej, uszycie ubrania). W przeciwieństwie do umowy zlecenia, umowa o dzieło co do zasady nie podlega obowiązkowym składkom na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne (chyba że jest zawarta z własnym pracodawcą lub wykonywana na jego rzecz), przez co jest korzystniejsza kosztowo dla zamawiającego, ale nie daje wykonawcy żadnej ochrony ubezpieczeniowej z tego tytułu. Od 2021 roku zamawiający ma obowiązek zgłaszania zawartych umów o dzieło do ZUS w celach ewidencyjnych, choć nie wiąże się to z obowiązkiem opłacania składek.
Przykład: grafik wykonuje na umowę o dzieło projekt logo dla firmy za wynagrodzenie 2000 zł brutto. Ponieważ może zastosować 50% koszty uzyskania przychodu (twórczy charakter dzieła), podstawa opodatkowania wynosi: 2000 zł − (2000 zł × 50%) = 1000 zł, od której odprowadzana jest zaliczka na podatek dochodowy — w efekcie wykonawca otrzymuje wyższą kwotę netto niż przy analogicznej umowie zlecenia bez kosztów autorskich.